Campagne 'Morgen is NU!' richting de gemeenteraadsverkiezingen 2026

In de Zienswijze op de Ontwerp Nota Ruimte pleiten wij voor een maatschappelijke dialoog over de ruimtelijke toekomst van ons land. De aanloop van de gemeenteraadsverkiezingen biedt de kans om dat gesprek te voeren in zoveel mogelijk regio’s en gemeenten aan de hand van vernieuwende praktijken.

Concreet door:

1. Het vormen van regiogroepen en het traceren van vernieuwende praktijken. Ruimtelijke projecten in de eigen regio die al routewijzer naar de toekomst kunnen zijn.
2. Het vragen van (kandidaat-)raadsleden naar hun ruimtelijke toekomstbeeld(en).
3. Het organiseren van een toekomstgesprek, op het schaalniveau van regio (’s) of gemeente(n), voor en/of direct na de verkiezingen.

Wij Maken Nederland

Nederland is klein en de opgaven zijn groot, dus wat doen we met die schaarse ruimte? Wij Maken Nederland is een onafhankelijk netwerk van stad- en landmakers. Nu dit najaar de Ontwerp Nota Ruimte is verschenen zou je denken, dat het maatschappelijk gesprek over de toekomst van ons land zou zijn losgebarsten. Helaas blijft het stil in de media en in ‘Den Haag’. Daan Bos en Wouter Ubbink roepen (in hun opiniebijdrage in Trouw) politici op het debat over de verdeling van de schaarse ruimte te voeren. Wij Maken Nederland ziet mogelijkheden om in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart 2026 het gesprek over de toekomst van Nederland te voeren.

Routeplan

We hebben afgelopen half jaar een proces doorlopen met WMNL waarbij we nu in de fase zijn dat we de resultaten tot nu willen vertalen naar zichtbaarheid richting gemeenteraadsverkiezingen in 2026.

Wat willen we bereiken?

Dat in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen in zoveel mogelijk regio’s en gemeenten van ons land het gesprek wordt gevoerd over de ruimtelijke toekomst van de regio en de betekenis daarvan voor de ruimtelijke opgave binnen gemeenten. En dat dat gesprek voeding krijgt door concrete toekomstpraktijken waar de toekomst al zichtbaar wordt. Het zou geweldig zijn als al bestaande inspirerende praktijken een plaats krijgen in de coalitieakkoorden en daarmee de toekomst een plaats krijgt in de gemaakte afspraken.

Waarom willen we dat bereiken?

Omdat het gesprek over de ruimtelijke toekomst van Nederland nu nauwelijks gevoerd wordt (vrijwel alleen in de systeemwereld van ambtenaren en bestuurders). (Kandidaat-)gemeenteraadsleden worden in die wereld getrokken door hun betrokkenheid bij gemeentelijke Omgevingsvisies en regionale Perspectieven Nota’s. Wat zijn hun toekomstbeelden? Wat is de toekomst waar zij naar verlangen? En hoe verbinden zij de toekomstplannen met de mensen die zij vertegenwoordigen?

Hoe willen we dat bereiken?

Door het gesprek te richten op de vernieuwende praktijken, die in de eigen buurt de toekomst dichtbij halen, zoals EVA Lanxmeer in Culemborg of Holwerd aan Zee. Omgevingsvisies staan ver af van de meeste bewoners en ondernemers. Ze zijn complex (want alles heeft met alles te maken) en gaan over een verre toekomst, die maar moeilijk is voor te stellen. Het goede nieuws is dat in iedere regio van ons land actieve bewoners en ondernemers in de praktijk de toekomst al aan het vormgeven zijn. In die vernieuwende praktijken krijgen grote vraagstukken, b.v. op het terrein van wonen, stikstof, biodiversiteit en klimaat een antwoord. In die praktijken wordt de toekomst zichtbaar en krijgen Omgevingsvisies en Perspectieven Nota’s in het NU een concreet gezicht.

Wat gaan we doen?

Op hoofdlijn gaat het nu om drie stappen tot april 2026.

1. We vormen regiogroepen en traceren van toekomstpraktijken

Vanuit Wij Maken Nederland geven we per landsdeel een aanzet voor een groslijst van vernieuwende praktijken per regio. Voorbeelden, die staan voor de vier transitie thema’s uit de Nota Ruimte. Dus gekoppeld aan de vier thema’s: Water en bodem, Landbouw en natuur, Economie en energie en Wonen, werken en bereikbaarheid. Die zoektocht naar toekomstpraktijken wordt aangejaagd door een regiogroep die vernieuwende praktijken in die regio traceert. Regiogroepen bestaan uit mensen die in de regio wonen of daar een binding mee hebben, zodat de campagne organisch van de grond komt.

Op die manier maken we een aanzet voor een netwerk van contactpersonen per gemeente en een lijst van vernieuwende praktijken in die regio.

Periode? December 2025

2. We vragen (kandidaat) Raadsleden naar hun toekomstbeeld(en)

Vervolgens gaan we via de lokale netwerken binnen gemeentes (kandidaat-)raadsleden vragen naar hun favoriete toekomstpraktijk(en) in de regio. Dat kan via de fractieleiders van politieke partijen die aan de verkiezingen mee doen, of via eigen contacten. Wat zien en vinden de raadsleden? Waarbij we de inventarisatie uit het hier voorgaande zien als 1e stap en aanvullingen welkom zijn.

Periode? Januari 2026

Wat kan jij doen? Benader één of enkele kandidaatraadsleden in jouw gemeente met de vraag welke van de toekomstpraktijken uit de lijst hun favoriet is, of ze nog iets missen, wat ze van de toekomst met deze praktijk(en) vinden en hoe ze dat in hun werk in de gemeenteraad willen inzetten. Dat kan via een mooie mail, maar een persoonlijk gesprek is natuurlijk veel leuker!

Wil je meer doen? Heb je alle potentiele raadsleden gevraagd naar hun toekomstbeeld(en)? Dan kun je ook in de omringende gemeenten de raadsleden aanschrijven, of kennissen, vrienden, collega’s en familie in andere dorpen en steden in jouw regio helpen.

3. We organiseren in zoveel mogelijk regio’s een gesprek over de toekomst rond de verkiezingen.

Via de lokale en regionale media wordt een publieksstemming gehouden over de groslijst van praktijken, zoals die na stap 2 eruit ziet. Aan de hand van de uitkomst daarvan wordt het gesprek over de toekomst gevoerd in een vorm die past bij de regio en bij de ons beschikbare capaciteit. Dat kan voor en/of na de verkiezingen zijn.

Periode? Februari – april 2026

Wat kan jij doen?

• Je kan een persbericht (op basis van een landelijk geleverde opzet) over de eerste twee stappen naar de lokale media sturen en in je eigen netwerken posten.
• Je kunt een openbare bijeenkomst met daarin het gesprek over de toekomst in jouw gemeente organiseren (nodig daar vooral ook de kandidaatraadsleden bij uit!)

Wil je meer doen?

• Verzamel dan alle input van het gesprek in een mooie brief, en stuur die naar de verschillende raadsfracties als inspiratie voor het coalitieakkoord en naar de griffie van de gemeenteraad
• Bied daarbij aan dat je de brief graag toelicht in de gemeenteraad, om het belang van het goede gesprek over de toekomst voor jou als inwoner te benadrukken.

Later dit jaar werken we de uitkomsten uit naar een mogelijk bijdrage tijdens de DDW van 2026.

Hoe gaan we het doen?

We zoeken binnen het Wij Maken Nederland netwerk naar mensen die de komende 4 maanden in hun regio en gemeente actief willen zijn. Datzelfde doen we bij de vele groepen en organisaties die landelijk en regionaal actief zijn bij het versterken van de onderstroom. Vanuit WMNL steunen en verbinden we de regio groepen door de vorming van LinkedIn of Signal groepen, door het leveren van voorbeeld mailberichten bij ieder van de drie stappen en door het openen van een ‘ruimtelijk loket’ per landsdeel.