Verbondenheid met een Plek & Boerenverstand door Robert Wienk

Gesproken column door Robert Wienk, docent onderzoeker bij Saxion Hogeschool, tijdens de eerste dialoog sessie van Wij Maken Oost Nederland, op 11 juli 2025 in Apeldoorn.

Ondanks dat ik (voor mensen uit Twente) mijn Twents accent ben kwijt geraakt voel ik mij enorm verbonden met Twente, ik loop met een warm hart door Twickel, mijn hart maakt een sprongetje als ik het Twents volkslied hoor en als ik bij iemand aan de
keukentafel wordt uitgenodigd doet dat me denken aan de keukentafel van mijn oma. Mijn sterke verbondenheid met Twente ben ik gaan onderzoeken, en wat blijkt de familie van mijn vaders kant komt sinds 1700 van ongveer dezelfde vierkante kilometer, 170 jaar hebben ze op hetzelfde erf gewoond onder de rook van Twickel, nu gelegen pal naast de A35. De rest van mijn stamboom komt uit Saasveld, Hertme, Bentelo, Hengevelde, met Hengelo als middelpunt, niet zo gek dus dat mijn wortels diep, diep in Hengelo liggen. We hebben het geprobeerd in Arnhem, ik kom vaak en graag in Berlijn, maar ik kom altijd terug in Hengelo. En deze diepgeworteldheid is een kans, want die voel ik niet alleen bij mezelf maar ook bij anderen die ik tegenkom.

Bij een conferentie in het Twente stadion die ging over de bodem en ondergrond van Twente, zag ik deze diepgewortelde verbinding bij alle aanwezigen, iedereen die vakmatig aan het spreken over de bodemopgaven voor Twente en hoe belangrijk het is om Twente voor te bereiden op de toekomst sprak vol liefde over Twente. Helaas lukt het echter nooit om deze twee werelden, de wereld van het vakmatig vooruitkijken naar de toekomst van de regio en de wereld van het met liefde terugkijken naar de verbinding die je voelt met diezelfde regio en plek, te verbinden. Deze verbinding kan in een tijd waar het draait om nu en de korte termijndenken een nieuw verbindend perspectief bieden.

Ik nodig iedereen van harte uit om het afstudeerwerk van Daan de Jong te lezen, waarin hij het begrip everywhen poneert als begrip om verleden, toekomst en heden met elkaar te verbinden op basis van een oude inheemse maori gezegde; ‘ik loop achterwaarts de toekomst in met mijn ogen gericht op het verleden’ Deze inheemse benadering waarin wordt gekeken naar de dynamische verwevenheid tussen heden, toekomst en verleden kan in een systeemwereld van visies en regels waarin verleden, heden en toekomst vooral opeenvolgend zijn, nieuwe perspectieven bieden.

Deze nieuwe perspectieven kunnen ook de brug vormen tussen plannenmakers, plannenuitvoerders, plannentoetsers, ondernemers, bestuurders en bewoners als zij denken over de toekomst van het gebied waar zijn zich verbonden mee voelen. Deze nieuwe benadering zouden we in Twente denk ik boerenverstand noemen, wat ik in deze context van toekomstdenken wil definiëren als de interne logica van een plek, een boer noemt dat boerenverstand, een ontwerper noemt het genius loci, een plantoetser noemt een randvoorwaarde.

Maar waar ik vooral voor wil pleiten is dat we vandaag in alle gesprekken ook onze verbondenheid met de plek waar we over praten serieus nemen, en ook meenemen in ons verhaal van vandaag.